Bas Fortuin, nieuwe docent basiscursus

Wij verwelkomen Bas Fortuin als docent van de basiscursus Professioneel begeleiden van cliënten met hersenletsel. Bas heeft een rijk verleden binnen het werkveld hersenletsel. Hij werkte onder andere als verpleeghuisarts en hij is lid van de Adviesraad van het Nederlands Centrum Hersenletsel. Ook heeft hij ruime ervaring als docent bij opleidingen in de zorg. In een kort interview vroegen wij hem naar zijn visie op het gebied van begeleiden van mensen met hersenletsel.

Wij verwelkomen Bas Fortuin als docent van de basiscursus Professioneel begeleiden van cliënten met hersenletsel. Bas heeft een rijk verleden binnen het werkveld hersenletsel. Hij werkte onder andere als verpleeghuisarts en hij is lid van de Adviesraad van het Nederlands Centrum Hersenletsel. Ook heeft hij ruime ervaring als docent bij opleidingen in de zorg. In een kort interview vroegen wij hem naar zijn visie op het gebied van begeleiden van mensen met hersenletsel.

Vind je dat er genoeg aandacht wordt besteed aan het begeleiden van mensen met hersenletsel binnen de verpleeghuizen?

Nee, dat kan veel beter. Er wordt op dit moment heel veel aandacht gegeven aan ‘wat is er nu aan de hand?’ maar heel weinig aan de lange termijn gevolgen van hersenletsel. Als je inzicht hebt in wat een hersenletsel precies voor mensen betekent, dan kun je daar ook veel meer toegespitst op begeleiden. Als de begeleiding weet wat er aan de hand is, dan kunnen ze ook meer adequaat reageren op spanningen, problemen en gedragsveranderingen. Nu is het: ‘meneer is lastig’ en dergelijk, daar wordt verder heel weinig mee gedaan. Het is meer een constatering van een probleem dan dat er daadwerkelijk wat aan gedaan wordt. Er wordt wel geprobeerd mensen goed te verzorgen, maar dat is iets anders dan omgaan met de problemen die het gevolg zijn van hersenletsel.

Wat je ook heel vaak ziet is dat mensen in het verpleeghuis liggen als gevolg van een CVA. Logopedisten, fysiotherapeuten en allerlei andere begeleiders doen wel wat er van hun verwacht wordt, maar wat je vaak mist is dat er aan bijvoorbeeld rouwverwerking gewerkt wordt. Ik mis de aandacht van hoe kan je nou met wat iemand heeft meegemaakt beter omgaan, waarom is iemand zoals hij of zij is. Sommige mensen hebben door hun hersenletsel een ander reactiepatroon gekregen. Als gevolg zie je dat ze bijvoorbeeld een korter lontje hebben gekregen, geen emoties meer tonen, of juist heel veel. Als je dit als verzorger weet, word je zelf niet boos wanneer je cliënt boos wordt, want je weet de oorzaak. Begeleiders kunnen op deze manier adequater reageren. Heel bekend is dat mensen met hersenletsel e onzeker zijn geworden; als je ze vertrouwde patronen aanbiedt worden ze zekerder en rustiger. Ook al klinkt dit heel saai, het helpt wel.

Wat is je visie betreffende begeleiding van mensen met hersenletsel?

Voorheen werkte ik als verpleeghuisarts. Wat je dan merkt is dat men zich als eerste afvraagt: ‘Wat is er aan de hand?’ Dan komt: ‘Wat kan ik daar aan doen? Kan ik mensen 'beter maken?’ Wat ik merk is dat er een grens is, want cliënten blijven vaak zitten met restproblemen. Er blijft hersenschade over. En dan kan je revalideren. Maar dit stopt wanneer mensen op hun maximale niveau zijn, terwijl mensen levenslang veroordeeld zijn met die klachten. De problemen op de korte termijn moet je natuurlijk verhelpen, maar er moet ook gekeken worden hoe men de cliënt op lange termijn van dienst kan zijn. Mijn filosofie ligt niet in alleen maar kijken naar de beperkingen van mensen, wat ze níet kunnen, maar juist zoeken naar wat ze wél kunnen doen. Je kunt mensen beter aansporen tot activiteiten die ze kunnen uitvoeren dan dat je ze vertelt ze allemaal niet mogen doen. Je helpt mensen dan met een gericht en persoonlijk advies.