NCH en AXON leertrajecten, een twee-eenheid
In Cerebraal Nieuws, het tijdschrift van Cerebraal, vereniging voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel en direct betrokkenen, is het onderstaande artikel over AXON leertrajecten en NCH verschenen. De tekst is geschreven door Mieke Hamaker.
Het Nederlands Centrum Hersenletsel (NCH) kennen we allemaal. Het werd opgericht als Landelijk Coördinatiepunt Niet-aangeboren Hersenletsel in 1991 door overheid en zorgaanbieders om meer aandacht te krijgen voor de complexe zorgvraag van mensen met niet-aangeboren hersenletsel. In 2001 werd het omgevormd tot het Nederlands Centrum Hersenletsel. Daarna is een gedeelte van de activiteiten opgegaan in het Centrum voor Consultatie en Expertise Nederland (CCE-N). Uit het NCH ontstond AXON leertrajecten.
Ik ben in gesprek met Leo Brederveld en Cock de Gram, beiden betrokken bij het NCH. Altijd als ik in gesprek ben met mensen uit de zorg voor niet-aangeboren hersenletsel, dan spat het enthousiasme er vanaf. Een spraakwaterval van ervaringen, knelpunten, doelen en ideële gedachten. Wat is dat toch dat onze doelgroep zo speciaal maakt?.
Ook Cock en Leo zijn duidelijk gegrepen door hersenletselproblematiek. Hoe kwamen ze er mee in contact?
Leo Brederveld
Leo werkte zo’n 25 jaar geleden als maatschappelijk werkende bij de Sociaal Psychologische Dienst. En kwam daar de problematiek tegen. Mensen met niet-aangeboren hersenletsel waren in alle zorgsectoren aanwezig. In Noord Holland werd een congres georganiseerd over hersenletsel. Daaruit bleek dat in activiteitencentra 70 % van de deelnemers hersenletsel had, waarvan 50% niet-aangeboren. Leo kwam tot de ontdekking dat het hier om een grote groep ging waar nog weinig aandacht voor was. Vanuit zijn betrokkenheid werd hij kwartiermaker van het Hersenletsel-team Noord-Holland Noord en heeft hij de woonvorm ‘De Mantelmeeuw’ mede opgezet.
Leo: “Ik werk nu sinds 4 jaar bij ‘Ons Tweede Thuis’ (OTT) een instelling voor mensen met een verstandelijke handicap in Aalsmeer. Eerst als sector manager dagbesteding, nu als projectmanager. Als zodanig ben ik betrokken bij de opzet vanuit OTT van een woonvoorziening voor lichamelijke gehandicapten en mensen met niet-aangeboren hersenletsel in Amstelveen”.
Verstandelijke handicap en lichamelijke handicap binnen één instelling?? “Bij OTT zijn de schotten al sinds 10 jaar weg: één van de eerste instellingen die Lichamelijk Gehandicaptenzorg en Verstandelijk Gehandicaptenzorg is gaan combineren. Binnen OTT zitten cliënten met niet-aangeboren hersenletsel op de goede plek, maar er zijn er ook nog op de verkeerde plek. Voor de laatste groep wordt die woonvorm in Amstelveen opgezet”.
Cock de Gram
Cock kwam in aanraking met niet-aangeboren hersenletsel door de vraag naar opleidingen voor professionals midden jaren ’90. Het toenmalige LCP had onderzoek laten doen naar scholingsbehoefte bij begeleiders van mensen met niet-aangeboren hersenletsel. Er bleek een grote behoefte aan specifieke kennis te zijn. Cock werkte bij CINOP (Centrum voor innovatie van opleidingen) als opleidingskundig adviseur. Het LCP kwam met een vraag naar opleidingsmogelijkheden en deze kwam bij Cock terecht. De opleiding kwam er, waarbij het LCP verantwoordelijk was voor de inhoud en het CINOP voor de uitvoering. Sinds die tijd liet de problematiek omtrent niet-aangeboren hersenletsel Cock niet meer los. “Het ligt ook heel dicht bij mijn interesse: hoe kan je mensen verder helpen zich te emanciperen en deel te nemen aan de maatschappij. Daar kan je ook aan bijdragen door het opleiden van begeleiders”. Cock wilde daarna alleen nog maar bezig zijn met hersenletsel en is daarom weggegaan bij CINOP.
Het LCP werd NCH. En het NCH ging gedeeltelijk op in het CCE-N. De rechten van de opleiding berustten bij het NCH. Opleidingen behoren echter niet tot de kerntaak van het CCE-N. Daarom heeft Cock AXON opgericht, om continuïteit in het geven van de specifieke opleidingen te waarborgen. “In het begin heb ik veel tijd en energie gestoken om de opleidingen op de kaart te zetten, vooral ook door veel instellingen te bezoeken”.
NCH, AXON en CCE-N
Begin 2005 ging het NCH op in het CCE-N. Leo:”Het CCE-N wordt AWBZ-gefinancieerd en heeft als kerngebied de zorg. Doelstelling NCH is het ontwikkelen van professionaliteit, niet alleen binnen de zorg maar ook in de sectoren arbeid en onderwijs. Om de expertise op het gebied van arbeid en onderwijs veilig te stellen, werd de stichting NCH opgericht. Daarmee werd ook de website behouden. Deze afgeslankte stichting NCH is complementair aan het CCE-N en kan opgeheven worden als ze niet meer nodig is. Dat is echter nog niet in zicht”.
Door de regering is nooit gekozen voor een aparte sector voor NAH. Leo: “Dat is niet erg. Als er maar expertise op het gebied van NAH wordt ontwikkeld. Bovendien kunnen alle sectoren profiteren van die expertise. Ik ben anders gaan kijken naar verstandelijk gehandicapten door mijn contact met niet-aangeboren hersenletsel. Ik heb er een veel volwaardiger kijk naar mensen door gekregen. Omdat de behoeften van de doelgroep binnen alle sectoren vallen, is een organisatievorm speciaal voor NAH moeilijk”.
Cock: “Er is over de hele breedte veel behoefte aan scholing over niet-aangeboren hersenletsel. We spelen daarop in door een breed scala van opleidingsmogelijkheden, voor de verzorgende in het verpleeghuis tot en met de schadeletsel-expert bij een verzekeringsmaatschappij. De combinatie van didactiek en inhoud is speciaal. Degene die opleiding verzorgt, moet over vakinhoudelijke deskundigheid, didactische- en groepsdynamische vaardigheden beschikken, met daarnaast praktische kennis op het gebied van diagnose, behandeling en begeleiding”.
AXON beschikt over die vakinhoudelijke- en opleidingsdeskundigheid. Cock is met een aantal deskundigen twee jaar bezig geweest om de basiscursussen up-to-date te maken, maar vooral ook om deze van een uitgebreide handleiding voor de docent te voorzien. De docenten worden door AXON ingehuurd. Er is een pool van kerndocenten en gastdocenten, ongeveer 25 in totaal. Naast de organisatie rond de cursussen en de ondersteuning via handleidingen worden voor deze docenten bijeenkomsten georganiseerd, waarin o.a. aandacht besteed wordt aan ‘hoe onderwijs je volwassenen’. En op deze bijeenkomsten kunnen de docenten hun ervaringen uitwisselen.
NCH en de toekomst
Leo is voorzitter van de Adviesraad van het NCH en van het College van Advies inzake NAH van het CCE-N. Adviesraad en College van Advies bestaan uit dezelfde personen. Als men vergadert, zijn het wel duidelijk twee verschillende vergaderingen. Men wisselt tussentijds van pet.
In de Adviesraad zit heel veel kennis en ervaring, zij bestaat uit diverse specialisten werkzaam in de zorg voor niet-aangeboren hersenletsel. Zorgelijk is dat men zich op dit moment teveel bezig moet houden met bestuurlijke zaken, waardoor de inhoudelijke kant te weinig aandacht krijgt. Een bureau dat coördineert en administratief ondersteunt is dringend nodig. Maar het NCH heeft geen fondsen en wordt niet gesubsidieerd.
AXON levert nu tijdelijk ondersteunende diensten voor het NCH: postadres, telefoon, verslagen van bestuursvergaderingen en van de adviesraad, onderhoud van de website, organisatie van het symposium in januari.
Op zoek naar een structurele oplossing wordt er nu op bestuursniveau gesproken met de Hersenstichting Nederland. Naast het financieren van wetenschappelijk onderzoek en het geven van voorlichting wil de Hersenstichting zich ook gaan toeleggen op toegepast wetenschappelijk onderzoek. En dat is juist waar het NCH zich op richt.
Samenwerking met de Hersenstichting is er al o.a. door de subsidie op het boek Hersenletsel, achtergronden en aanpak, een volledig herziene uitgave van het boek “Ze zeggen dat ik zo veranderd ben”, dat in 1998 werd gepubliceerd bij de gelijknamige Teleac cursus.
Het was een bijzonder plezierig en verhelderend gesprek met Cock en Leo. Ik wens hen veel goeds voor de toekomst. Voor ons allen is het belangrijk dat zij en met hen vele professionals zich actief kunnen blijven inzetten voor niet-aangeboren hersenletsel.
Mieke Hamaker
CCE Nederland, overkoepelend orgaan van de vijf Centra voor Consultatie en Expertise voor mensen met een bijzondere zorgvraag. Meer informatie kunt u vinden op www.CCE.nl
NCH, Nederlands Centrum Hersenletsel levert als landelijk kenniscentrum een bijdrage aan een goede en samenhangende dienstverlening aan mensen met niet-aangeboren hersenletsel in gezondheidszorg en onderwijs en bij wonen en arbeid. Het NCH richt zich primair op professionals en organisaties. Meer informatie op www.hersenletsel.nl
AXON leertrajecten: opleidingsinstituut voor professioneel omgaan met cliënten met hersenletsel. Geeft basiscursussen en trainingen voor werkenden in de zorg, in het onderwijs en bij de arbeidsintegratie; workshops voor o.a. ondersteunend personeel en vrijwilligers. Meer informatie op www.axonleertrajecten.nl
Hersenstichting Nederland is een fondswervende instelling, die wetenschappelijk onderzoek financiert, voorlichting geeft en samenwerking bevordert tussen organisaties die zich met hersenen bezig houden. Meer informatie op www.hersenstichting.nl